Yıldızlar Arasında 20 Yıl

İnsanlık başka gezegenlere uzay aracı gönderme konusunu başardı. Peki başka bir yıldıza gidebilmek mümkün mü? Aralarında Stephen Hawking’in de bulunduğu bir grup bilim insanının bu konuyla ilgili bir çözümü var. Rus bir iş adamının da bu işe yatıracak parası.

Yıldızlara yolculuk yapmak. İnsanoğlunun en büyük rüyalarından biri ve belki de sandığımızdan çok daha kısa bir süre içerisinde gerçekleşecek. Bu konuyla ilgili en ciddi projelerden birini, “Starshot” projesini Nisan 2016’da dünyanın en ünlü bilim insanlarından Stephen Hawking açıkladı.

“Yıldızlarla bizim aramızda etrafımızı kuşatan çok büyük bir boşluk sınırı var ama artık bunu aşabiliriz” diyor Hawking.

Aşılması gereken bu boşluğu nasıl tarif edebiliriz? Bize en yakın yıldızı ele alalım: Alpha Centauri. Tam 4.37 ışık yılı uzaklıkta. 4 filan deyince ne kadar yakınmış gibi gözüküyor değil mi? 4 km uzakta der gibi… Ama bu ışığın kat ettiği mesafe. Yani mesela orada birisi ışıkları kapatsa ya da yıldız bir anda yok olsa biz 4 yıl boyunca onu görmeye devam ederiz, kendi güneşimiz için bu süre 8 dakika. Bugüne kadar yapılmış en hızlı uzay aracını oraya göndermeye kalksak 30.000 yılda oraya ulaşır. Kayıtlı insanlık tarihinin sadece 5000 yıl olduğunu düşünürsek bu da epeyce uzun bir süre. İşte o yüzden “Starshot Projesi” oldukça iddialı. Çünkü bu mesafeyi 20 yıllık bir yolculukla aşmayı planlıyorlar. Peki nasıl?

DEVAMI ▷

Neden not almalıyız?

Dünyanın en eski teknolojilerinden biri kalem. Düşünsenize insanlığın ürettiği neredeyse tüm fikirler önce kalemle vücut buldu; sonra kağıt üzerinde notlara dönüştü ve nihayetinde dünyayı değiştirdi. Bir başka bakış açısıyla şöyle de diyebiliriz. Not alınmayan fikirler yüzünden kimbilir ne kadar çok değerli düşünce kaybolup gitti. O yüzden not almak -abartacağım şimdi- neredeyse antik bir sanat!

Küçük bir sorum var şimdi size. Hazır mısınız? Şu notların kime ait olduğunu tahmin edebilir misiniz? Biraz daha ipucu vereyim. Dünyanın en başarılı iş adamlarından biri olarak kabul edilen Richard Branson’a. Kendi yazdığı blog yazısında kurduğu Virgin Holding’in en başarılı şirketlerinden bazılarının çok alakasız anlarda doğduğunu belirtmiş. Eğer not defterlerimizi açıp o anlarda gelen fikirleri yazmasaydık belki de bunlar hiç gerçekleşemeyecekti diyor.

DEVAMI ▷

7 milyar insan Facebook’a girerse ne olur?

Facebook bir kolej odasında kurulduktan 10 yıl sonra 1 milyar insanı birbirine bağladı. Bundan 10 yıl sonrası içinse hedefi çok büyük. Tüm dünyayı birbirine bağlamak!

Dünyanın en büyük sosyal mecrası Facebook. O kadar büyüdü ki her ay 1.65 milyar insan tarafından kullanılıyor. Ama bu sayı yeterli değil. Çünkü daha da fazla büyümesi gerek. Tüm dünyanın onu kullanması lazım. Bunun için dünyanın en gelişmemiş, en ücra köşelerine bile internet hizmeti verilmeli. Peki bu nasıl yapılacak?

Facebook bu misyonunu gerçekleştirebilmek için internet.org adında bir web sitesi açtı. Ağustos 2013’te. O zamandan beri ucuz ve yaygın internet erişimi için çeşitli projeler üretiyor. Bunlardan en çarpıcı olanı bir drone projesi: Aquila. Bu insansız hava aracını bir çeşit uçan modem olarak düşünebilirsiniz. Yerden yaklaşık 20 km yüksekte 90 gün boyunca uçması planlanıyor. Benzer bir projeyi Google da “Loon Projesi” adıyla bir yandan uçan balonlarla yapmaya çalışırken, öte yandan “Titan Projesi”yle  tıpkı Facebook gibi insansız hava araçlarını da geliştiriyor. Anlayacağınız herkese internet sağlama konusunda göklerde çok yoğun bir araştırma geliştirme çalışması var. Sanki “istikbal göklerdedir” sözü bize değil de onlara söylenmiş gibi.

DEVAMI ▷

Yapay bir zeka sanatçı olabilir mi?

Ressam, müzisyen, gazeteci, şair ve son olarak film senaristi. Ama insan değil. Yapay bir zeka. Peki gerçek bir sanatçı olabilir mi?

Bundan yaklaşık 500 yıl önce Holbein adında bir ressam ikili bir portre yaptı: “The Ambassadors.” Bu portrenin en ilginç özelliklerinden birisi içinde şekli özellikle bozulmuş garip bir görsel öğe barındırması. Ne olduğunu tahmin edebilir misiniz? Ona özel bir açıyla baktığınızda anlaşılması kolaylaşıyor. Bir insan kafatası.

Bunun sembolik anlamını şimdilik bir kenara bırakacak olursak ressam böylesine deforme olmuş bir şekli nasıl çizdi? O zamanlar Photoshop gibi bir yazılımın olmadığını hatırlatmak isterim. Ama yine de teknolojiden yararlanılmış. Sanat tarihçilerine göre ressam Holbein ayna ve mercek gibi araçlardan faydalanarak gerçek bir kafatasını bu şekilde deforme edilmiş hale getirip tuvaline yansıtmayı başarmış.

DEVAMI ▷

Hayatın sanal gerçekliği

#40sabahErkenKalk etkinliği bizim için gerçeklikler arasında geçiş yapma egzersizi gibiydi. Düşünsenize her gün rüya gerçekliğinden hayat gerçekliğine geçiş yapıyoruz. Teknoloji yardımıyla bugünlerde sanal bir gerçekliğe geçiş yapmak da mümkün. Peki tüm bu gerçeklikler içinde hangisi gerçek gerçek?

Bir şehir hayal edin. Adı “Diaspar”. Bu şehrin insanları üstlerindeki büyük bir kubbe yüzünden buradan hiç ayrılamıyorlar. Ama canları da sıkılmıyor. Çünkü şehri yöneten bir bilgisayar onlara rüyalarında çok gerçekçi masallar anlatıyor. Sagas denilen bu rüyalar, tüm duyularınızı çepeçevre kuşatan bir sanal gerçeklik eğlencesi.

Bilimkurgu yazarı Arthur C. Clarke bu hikayeyi bize 1953 yılında yazdığı The City and the Stars‘da anlattı. Ama sanal gerçeklik kavramı ancak yarım yüzyıl geçtikten sonra popüler olmaya başladı. Sanal gerçeklik, uyanıkken görülen bir düş gibi. Bilgisayar tarafından oluşturulan bir duygu yumağı. İnsanı çepeçevre sarıyor. Şimdilik sadece sınırlı olarak duyularımızı etkiliyor ama ileride bu değişecek. Gözlerin, onun gösterdiklerini görecek; kulakların, duymasını istediği şeyleri işitecek; burnun, onun sentezlediği kokuları koklayacak ve tenin bir bilgisayarla kodlanmış dokuları hissedecek. Kim bilir belki de Goethe’nin Faust’undaki hikaye biraz değişecek ve bazılarımız ruhlarını bir sanal gerçeklik yazılımına satacak.

DEVAMI ▷

Kuantum bilgisayar kullanmaya hazır mısınız?

Teknoloji ve bilgisayar dünyasında yeni bir bebek doğuyor. Kuantum bilgisayarlar geliyor. Onun doğum sancılarını bir süredir hissediyorduk. Ama bu kez karşımızda elimize alamasak da uzaktan sevebileceğimiz bir bebek var. Kuantum bilgisayar kullanmaya hazır mısınız?

Kuantum bilgisayarlarını ve bunların çalışma mantığını artık duymayan bilmeyen kalmadı. Hatta siyasiler bile bu konuyu çok güzel tanımlayabilecek hale geldiler (bkz: Kanada Başbakanı). Durun kendinizi hemen kötü hissetmeyin. Herkesin bu kadar iyi bildiği bir konu değil bu. Hatta Kanada başbakanının bile önceden hazırlık yaptığı ortaya çıktı. Ama hazırlık yapmaya değer bir konu bu ve bugünlerde tekrar gündeme geldi. Çünkü IBM, geliştirdiği bir kuantum bilgisayarı, herkesin kullanabilmesi için bulut servisi şeklinde hizmete açtı.

DEVAMI ▷

Kumanda kimde?

Bugünkü videoya biraz daha farklı başlamaya ne dersiniz? Önce başka bir video izleyin. Eğer 8 dakikanız varsa hemen şimdi bu videoyu durdurun ve önce şu linkteki diğer videoyu bir izleyin. Sonra kaldığımız yerden devam ederiz.

Hala burada mısınız? Neden? Diğer videoyu izlemek için vaktiniz mi yoktu yoksa kumanda bende mi diyorsunuz? Neyi istersem onu izlerim. Elbette benim söylediklerimi yapmak zorunda değilsiniz. Ama yine de size göstermek istediğim bir şeyler var. İzleyin…

İzlediğiniz görüntüler “Kanıt” adında 8 dakikalık deneysel bir kısa filmdendi. Bundan 21 yıl önce Mart 1995’te çekildiği sırada sizin bir kısmınız belki de bu dünyada yoktu, bir kısmınız da filmdeki çocukların yaşındaydı.

DEVAMI ▷