Kategoriler
Bilim

Parçacık Fiziğinin Standart Modeli

Gördüğümüz her şey göremediğimiz pek çok şeyi içeriyor. Mesela şu bitki. 

Bir gövdesi, ona bağlı dalları ve dalların üzerinde yaprakları var. Peki o yaprakları bölseydik ne görürdük? Hücreler. Peki ya hücreleri bölseydik? Moleküller. Peki ya molekülleri bölseydik? Atomlar.

Peki ya atomları bölseydik? 

Bölünemez demişti Yunan filozof Democritus, Atomos! (Yunanca’da bölünemez demek.) “Bütün şeyler, bölünemez bazı ufak şeylerden oluşur.” 

Evet bir yerlerde bitmesi lazım bu bölünme işleminin. Sezgisel olarak maddeyi oluşturan şeylerin, bölünemez tek bir şeyden oluştuğu fikrine biraz düşünürsek bizler de varabiliriz. DEVAMI ▷

Kategoriler
Bilim Edebiyat Sinema Teknoloji Uzay

3 Cisim Problemi

“3 Cisim Problemi” Çin’li bilim-kurgu yazarı Liu Cixin’in kaleme aldığı üç romanlık bir serinin ilk kitabı. 2008 yılında yayımlandıktan sonra çok ilgi uyandırdı, pek çok ödül aldı ve dolayısıyla adaptasyonları yapıldı. Bunlardan biri geçen yıl (2023’te) Prime Video’da gösterime giren 30 bölümlük Çin yapımı “3 Cisim” dizisi. Diğeri de geçtiğimiz hafta Netflix’te yayımlanan 8 bölümlük “3 Cisim Problemi” dizisi. 

Bu sonuncu versiyonun yapımcıları aynı zamanda televizyon tarihinin en önemli dizilerinden kabul edilen “Game of Thrones”a da imza attığı için beklentiler çok büyüktü. Yayınlandıktan kısa bir süre sonra ABD listelerinde en çok izlenenlere girdi. Romanı okuyanlarla diziyi izleyenler arasında tartışmalar çıkmaya başladı. Aşırı beğenenlerle, hiç beğenmeyenler arasındaki mesafe hızla büyüdü. DEVAMI ▷

Kategoriler
Bilim Sinema

Hafıza Tuzakları: Sahte Anılar ve Mandela Etkisi

Hafızanıza ne kadar güveniyorsunuz? Ya da… Başkalarının hafızasına ne kadar güveniyorsunuz?

Geçenlerde izlediğim bir film var. Orijinal adı “Memory” Türkiye’de “Hatır” adıyla gösterime girdi. İşte bu “Hatır” filmi nedeniyle bu aralar bu “Hatıra” “Hafıza” gibi kavramlara takmış durumdayım. Filmde benim bir oyuncu olarak çok beğendiğim Oscar ödüllü oyuncu Jessica Chastain var. Hikayede Sylvia adlı bir karakteri çok doğal bir şekilde canlandırıyor. Sylvia adlı bu karakter de eski bir alkolik ama şimdilerde bir sosyal hizmet görevlisi olarak çalışıyor. Bir gün eski okulunun düzenlediği bir mezunlar gecesi buluşmasından çıkıyor ve evine doğru giderken yine aynı partiye katılmış olan Saul’ün onu takip etmeye başladığını fark edip doğal ürküyor. İşte bu şekilde kendisini rahatsız edici bir şekilde evine kadar takip eden Paul’un, sabaha kadar kapısında beklediğini de fark edince olaylar gelişiyor. Paul aslında bir demans hastası… O hatırlamıyor, ama Jessica hatırlıyor. Hatırlıyor ama nasıl hatırlamak… Film şu anda sinemalarda gösterimde olduğu için “spoiler” vermek istemiyorum. Dileyenler kendileri gidip izleyebilir. DEVAMI ▷

Kategoriler
Bilim Teknoloji

Pul Kadar Nükleer Pil 50 Yıl Çalışabilir Mi?

Bundan tam 40 yıl önce, Terminatör filminin bu sahnelerini izleyip hepimiz merak ettik: Nasıl olur da gelecekten gelen bir robotun, görevi sırasında pili hiç bitmez? Düşünsenize… Bir zaman makinesi yapıyorsunuz ve dinozorları görmek için heyecanla geçmişe doğru yolculuk ediyorsunuz. Gezdiniz gördünüz geri döneceksiniz. Ama o da ne? E aletin şarjı bitmiş! Tamam şarj etmek için bir prize takmamız lazım. Ama bir dakika… Nereye takıcaz? 🙂

Tabii böylesine gelişmiş bir teknoloji, beraberinde diğerlerini de getiriyor. İşte şimdi size böyle bir teknolojiden bahsedeceğim. Çinli Betavolt şirketi, sadece pul büyüklüğünde olan ama 50 yıl boyunca aralıksız çalışabilen bir pil geliştirdiklerini duyurdu. Evet şaka değil. 50 yıl boyunca hiç şarj etmeden. Üstelik bu sadece 1.5 santimetreye 1.5 santimetre boyutunda ve sadece yarım santimetre kalınlıkta. Küçücük, şu kadar. DEVAMI ▷

Kategoriler
Bilim Uzay

Kütleçekim Bir Kuvvet Değil

Kütleçekim bir kuvvet değil! Hatta uzaya çıkan ilk astronotumuz Alper Gezeravcı’nın içinde süzülerek dolaştığı ISS de yerçekimsiz bir ortam değil! İyi de nasıl olur? Hepimiz astronotların orada süzüle süzüle uçtuğunu, bıraktıkları eşyaların yere düşmediğini gözlerimizle görüyoruz! Yerçekimsiz ortam işte! 

Değil… Şaka falan yapmıyorum. Öyle gök itimi gibi zırvalıklardan da bahsetmiyorum ha, Barış Özcan tırlattı demeyin sonra 🙂 Bazen fizik bilmeyen birkaç kişinin böyle söylemleri önümüze düşebiliyor. Biraz dinleyince, gayet de akla yatkın gelebiliyor. İşte böyle sahte bilim tuzaklarına düşmemek için, işin fiziğini doğru anlamamız lazım. Yani kütleçekimin neden bir kuvvet olmadığını anlamamız şart. DEVAMI ▷

Kategoriler
Bilim Uzay

Spagettileştiren Kara Delikler

Bugün kara deliklerden konuşacağız. Ama ne yazık ki göstermek için size bir kara delik getiremedim. Aslında, düşününce… İyi ki de getiremedim! Eğer beni içine çekmesinden endişelendiğimi sanıyorsanız yanılıyorsunuz! Ondan değil… Spagettileştirilmek istemediğimden. Bir anda yemek programı sunacakmışım gibi oldu, ama öyle değil. Doğada çok ilham kaynağı var. Mesela bu çorba… Onu karıştırırken oluşan girdap, bana kara delikleri hatırlatıyor. Çünkü kara delikler de benzer şekilde etraflarındaki materyali, spiral çize çize içerisine doğru çekiyorlar. Fakat kara deliklerle ilgili çok yanlış anlaşılma var, spagettileşmeyi anlamak için önce bunları düzeltmemiz lazım. DEVAMI ▷